Wat te doen bij overlijden: de praktische checklist voor nabestaanden

De eerste dagen na een overlijden zijn overweldigend. Er zijn gevoelens van verdriet, maar tegelijkertijd een lawine aan administratieve taken die niet kunnen wachten. Deze checklist geeft u overzicht — van de eerste 24 uur tot de afronding weken later.

In de eerste 24 uur

Overlijden vaststellen en melden Een arts moet het overlijden vaststellen en een overlijdensverklaring afgeven. Bij een onverwacht overlijden belt u ook de politie.

Uitvaartondernemer inschakelen De uitvaartondernemer begeleidt de eerste praktische stappen en doet in veel gemeenten de aangifte van overlijden bij de gemeente.

Overlijdensaangifte bij de gemeente Binnen drie werkdagen na overlijden moet aangifte worden gedaan bij de gemeente waar de persoon is overleden. De gemeente geeft een overlijdensakte af.

Wat kost een overlijdensakte?

Een uittreksel van de overlijdensakte kost gemiddeld €17,80 per exemplaar (2026). U heeft meerdere uittreksels nodig — voor de bank, het pensioenfonds, de verzekeraar, de belastingdienst en meer. Vraag direct vijf tot acht uittreksels aan; dat is goedkoper dan later bijbestellen.

Week 1-2: financiën en instanties

Bankrekeningen na overlijden

Banken blokkeren de betaalrekening van de overledene zodra zij van het overlijden op de hoogte zijn. Dit beschermt de nalatenschap maar kan voor nabestaanden direct problemen opleveren als er automatische incasso's lopen.

Wat kunt u doen:

• Meld het overlijden zo snel mogelijk bij de bank, maar weet dat zij daarna de rekening blokkeren.
• Vraag de bank naar hun beleid voor vrijgave (NVB-richtlijn: partner met saldo onder €100.000 mag zonder verklaring van erfrecht).
• Zorg voor voldoende liquiditeit op uw eigen rekening voor lopende kosten.

En/of-rekening na overlijden

Een en/of-rekening (een gezamenlijke betaalrekening waarbij beide rekeninghouders afzonderlijk mogen beschikken) heeft een bijzondere status. De mederekeninghouder behoudt volledige toegang na het overlijden van de andere rekeninghouder. De rekening wordt niet geblokkeerd.

Let op: opnames uit een en/of-rekening kunnen later meespelen bij de boedelbeschrijving. Informeer uw notaris over alle bewegingen die na het overlijden hebben plaatsgevonden.

Hypotheek na overlijden partner

Overlijdt uw partner, dan blijft de hypotheek gewoon doorlopen. De verplichting gaat over op de nalatenschap en daarna op de erfgenamen die de woning erven.

Stappen:

1. Meld het overlijden aan de hypotheekverstrekker.
2. Controleer of er een overlijdensrisicoverzekering (ORV) is die de hypotheek (gedeeltelijk) aflost.
3. Vraag of er een betalingsregeling mogelijk is terwijl de nalatenschap wordt afgewikkeld.
4. Als u als erfgenaam de woning overneemt, moet u aantonen dat u de lasten zelf kunt dragen.

De hypotheekverstrekker is verplicht u redelijke tijd te geven voor de afwikkeling. Zij mogen de woning niet direct veilen.

Abonnementen opzeggen na overlijden

Doorlopende kosten lopen door tot ze worden opgezegd. Stuur een opzegging met een kopie van de overlijdensakte naar:

• Telefoon- en internetprovider
• Streamingdiensten (Netflix, Spotify, etc.)
• Krantenabonnementen
• Sportschoollidmaatschappen
• Autoverzekering (ook bij lease: meld het aan de leasemaatschappij)
• Zorgverzekering (stopt per overlijdensdatum)
• Elektriciteits- en gascontract (zet op eigen naam of zeg op)

Sommige aanbieders verlangen een overlijdensakte; anderen accepteren een schriftelijke mededeling. Controleer of er terugbetalingen mogelijk zijn voor al betaalde perioden.

Digitale erfenis regelen

De digitale nalatenschap wordt vaak vergeten maar is steeds omvangrijker:

Accounts en wachtwoorden

• Zoek naar een wachtwoordmanager of notitieboekje met inloggegevens.
• Vraag bij Google, Apple en Microsoft toegang via hun overlijdensprocedure.

Sociale media

• Facebook: account laten memoriseren of verwijderen (via "gedenkpagina-verzoek").
• Instagram: via de nabestaandenprocedure verwijderen of memoriseren.
• LinkedIn: verwijderingsverzoek indienen.

E-mail Veel bankrekeningen, DigiD-herstelcodes en contracten lopen via e-mail. Probeer toegang te krijgen via de provider of noteer de meest gebruikte e-mailadressen.

Crypto en digitale bezittingen Heeft de overledene cryptovaluta aangehouden? Zonder de private key of seed phrase is het saldo definitief ontoegankelijk. Zoek naar hardware wallets, papieren seeds of notities.

Week 2-4: nalatenschap en officiële afwikkeling

• Raadpleeg het Centraal Testamentenregister (CTR) om na te gaan of er een testament is.
• Schakel een notaris in voor de verklaring van erfrecht indien nodig.
• Neem contact op met het pensioenfonds voor het nabestaandenpensioen en met de SVB voor de ANW-uitkering.
• Doe aangifte erfbelasting binnen acht maanden na overlijden.

Er is veel te regelen in korte tijd, terwijl u ook rouwt. De Gids voor Erfrecht en Nalatenschap in Nederland biedt een volledige tijdlijn met taken per week, modelbrieven voor banken en abonnementhouders, en een checklist die u stap voor stap door de afwikkeling leidt.

Bekijk meer gidsen voor Netherlands →